{"id":84,"date":"2013-04-26T20:17:29","date_gmt":"2013-04-26T20:17:29","guid":{"rendered":"http:\/\/econlp.home.pl\/autoinstalator\/wordpress2\/?p=84"},"modified":"2017-02-17T23:25:41","modified_gmt":"2017-02-17T23:25:41","slug":"dont-worry-be-stoic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/dont-worry-be-stoic\/","title":{"rendered":"Don\u2019t worry, be stoic"},"content":{"rendered":"

Tak brzmi tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki wydanej przez \u201eCzarn\u0105 Owc\u0119\u201d, autor \u2013 Peter J. Vernezze, filozof ameryka\u0144ski. \u201eNie zamartwiaj si\u0119, sta\u0144 si\u0119 stoikiem\u201d. Tak jest t\u0142umaczony ten tytu\u0142 w ksi\u0105\u017cce, ale na ok\u0142adce pozostawiono oryginalny. Jest to parafraza s\u0142ynnego szlagieru \u201eDon\u2019t worry, be happy\u201d. Podtytu\u0142 ksi\u0105\u017cki \u2013 \u201eAntyczna m\u0105dro\u015b\u0107 na trudne czasy\u201d.<\/p>\n

A c\u00f3\u017c mo\u017ce nam zaoferowa\u0107 staro\u017cytna filozofia, skoro uprawiano j\u0105 w zupe\u0142nie odmiennych warunkach historycznych, kulturowych, technologicznych itp.? Chcia\u0142oby si\u0119 zapyta\u0107. Omawiana tu ksi\u0105\u017cka odpowiada w\u0142a\u015bnie na to pytanie, a tak\u017ce na wiele innych. Nie jest to akademicki wyw\u00f3d. Autor pisze bardzo osobi\u015bcie, z humorem, podaje wiele prostych przyk\u0142ad\u00f3w. Czerpie r\u00f3wnie\u017c ze wsp\u00f3\u0142czesnej psychologii, psychoterapii i innych praktycznych dziedzin, wykazuj\u0105c ich zbie\u017cno\u015b\u0107 z filozofi\u0105 stoik\u00f3w. Cytuje m.in. Daniela Golemana (\u201eInteligencja emocjonalna\u201d), wed\u0142ug kt\u00f3rego jednym z najmocniejszych narz\u0119dzi, jakie mamy do dyspozycji w radzeniu sobie ze zmartwieniami i innymi trudno\u015bciami natury psychologicznej jest \u201eprzeformu\u0142owanie poznawcze\u201d, czyli spojrzenie na sytuacj\u0119 z innej perspektywy! Brzmi znajomo? Ot\u00f3\u017c okazuje si\u0119, \u017ce jest to metoda (jak wiele innych upowszechnionych przez NLP) stara jak \u015bwiat i bardzo ceniona przez stoik\u00f3w. Vernezze uwa\u017ca wr\u0119cz, \u017ce to stoicy j\u0105 wynale\u017ali. Czym zatem jest stoicyzm?<\/p>\n

\"Peter
Peter J. Vernezze<\/figcaption><\/figure>\n

Jest to system filozoficzny, na temat kt\u00f3rego istnieje wiele nieporozumie\u0144. Cz\u0119sto z przek\u0105sem m\u00f3wi si\u0119 o \u201estoickim spokoju\u201d, kt\u00f3ry jest rozumiany jako oboj\u0119tno\u015b\u0107, swego rodzaju znieczulenie, kt\u00f3re pozwala traktowa\u0107 wszystkie sytuacje, w tym trudne, w jednakowy, beznami\u0119tny spos\u00f3b. Zatem stoicy bywaj\u0105 opisywani jako osoby oderwane od\u00a0 \u017cycia i bogactwa wra\u017ce\u0144, jakie ono ze sob\u0105 niesie. Vernezze ca\u0142kowicie rozwiewa te mylne wyobra\u017cenia i wskazuje, \u017ce s\u0105 one po prostu wynikiem nieznajomo\u015bci tego systemu oraz bazowania na utartych stereotypach my\u015blenia. Zreszt\u0105 nie on jeden, ale zacznijmy od pocz\u0105tku.<\/p>\n

Filozofia stoicka powsta\u0142a w III w p.n.e. w Atenach. Za jej tw\u00f3rc\u0119 uwa\u017ca si\u0119 Zenona z Kition (na Cyprze), kt\u00f3rego niezwykle tw\u00f3rczym kontynuatorem by\u0142 Chryzyp (pono\u0107 napisa\u0142 700 tekst\u00f3w). Do wielkich autorytet\u00f3w zaliczano r\u00f3wnie\u017c Poseidoniosa, kt\u00f3rego dorobek por\u00f3wnywano do osi\u0105gni\u0119\u0107 Arystotelesa. Jednak jego teksty zagin\u0119\u0142y i znane s\u0105 tylko z cytat\u00f3w oraz opis\u00f3w z drugiej r\u0119ki. Vernezze skupia si\u0119 jednak na trzech p\u00f3\u017aniejszych autorach, kt\u00f3rymi byli Seneka, poeta i filozof rzymski z czas\u00f3w Nerona; Epiktet, najpierw niewolnik, a potem wyzwolony filozof rzymski (50 \u2013 130 n.e.); oraz cesarz Marek Aureliusz, panuj\u0105cy w latach 161 \u2013 180 n.e.<\/p>\n

\"Lukije-Anej-Seneka-00000484194\"
Seneka<\/figcaption><\/figure>\n

Autor skupi\u0142 si\u0119 na pogl\u0105dach etycznych stoicyzmu. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce etyka antyczna obejmowa\u0142a wiele zagadnie\u0144, kt\u00f3rymi obecnie zajmuje si\u0119 psychologia. I tak, jedno z czo\u0142owych za\u0142o\u017ce\u0144 stoickich g\u0142osi, \u017ce nie mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 szcz\u0119\u015bcia, je\u015bli uzale\u017cnia si\u0119 je od czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych, niezale\u017cnych od nas. To stwierdzenie r\u00f3wnie\u017c brzmi znajomo i w swojej istocie nie r\u00f3\u017cni si\u0119 od nadrz\u0119dnej regu\u0142y dobrze sformu\u0142owanego celu w NLP, kt\u00f3ra wskazuje, \u017ce powinien on by\u0107 zale\u017cny od osoby. NLP podobnie jak stoicyzm podkre\u015bla, \u017ce wyznaczanie sobie innych cel\u00f3w, kt\u00f3rych realizacja nie w pe\u0142ni zale\u017cy od nas, prowadzi na manowce i rodzi frustracje.<\/p>\n

\"Marek
Marek Aureliusz<\/figcaption><\/figure>\n

Stoicy zwracali r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na to, jak wa\u017cna jest jako\u015b\u0107 reprezentacji zmys\u0142owych, tworzonych przez ludzi oraz jej wp\u0142yw na stan emocjonalny itp. \u201eJakie wyobra\u017cenia cz\u0119sto tworzysz, takie b\u0119dzie twoje my\u015blenie, poniewa\u017c dusza zanurza si\u0119 w barwniku wyobra\u017ce\u0144\u201d,\u00a0 Vernezze cytuje Marka Aureliusza (s. 121). Jak\u017ce pi\u0119kny opis procesu asocjowania si\u0119 z przywo\u0142ywanymi w umy\u015ble tre\u015bciami, w tym z zasobami. A skoro o zasobach mowa, to Epiktet powiada \u2013 \u201ewszystko, cokolwiek mo\u017ce mi si\u0119 przydarzy\u0107, ja uczyni\u0119 b\u0142ogos\u0142awionym, radosnym, godnym czci i zazdro\u015bci\u201d (s. 111). A NLP wyja\u015bnia, \u017ce ka\u017cde, nawet najtrudniejsze do\u015bwiadczenia staj\u0105 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em praktycznej wiedzy, kt\u00f3rej nie mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 \u017cadne opisy dostarczane nam przez innych. Bo \u201ez do\u015bwiadczenia rozum si\u0119 mno\u017cy\u201d, jak to okre\u015bli\u0142 Jan Frycz Modrzewski. A w szczeg\u00f3lno\u015bci z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia.<\/p>\n

\"Epiktet\"
Epiktet<\/figcaption><\/figure>\n

To tylko przyk\u0142ady zbie\u017cno\u015bci pogl\u0105d\u00f3w (i praktyk) stoickich z NLP. Vernezze wprawdzie nie odnosi si\u0119 do NLP (pewnie go nie zna), ale powo\u0142uje si\u0119 na racjonalno emotywn\u0105 terapi\u0119 zachowania Alberta Ellisa, kt\u00f3re to podej\u015bcie dzieli z NLP wiele pokrewnych za\u0142o\u017ce\u0144 i metod. A tak\u017ce wsp\u00f3lne \u017ar\u00f3d\u0142o inspiracji, jakim jest semantyka og\u00f3lna Alfreda Korzybskiego. Warto wiedzie\u0107, \u017ce Ellis darzy\u0142 wielkim szacunkiem naszego wielkiego rodaka i wielokrotnie dawa\u0142 temu wyraz. Tak czy inaczej, nawet je\u015bli osoby wyszkolone w NLP uzna\u0142yby, \u017ce prezentowana tu ksi\u0105\u017cka to zaledwie elementarz w por\u00f3wnaniu ze stopniem praktycznego zaawansowania neurolingwistycznego programowania, to i tak mo\u017ce ona s\u0142u\u017cy\u0107 jako \u017ar\u00f3d\u0142o inspiracji. \u0141\u0105czy ona niejako nasz\u0105 dziedzin\u0119 z tradycj\u0105 filozofii antycznej. \u201eNawet je\u015bli d\u0142ugo\u015b\u0107 naszego \u017cycia si\u0119 wyd\u0142u\u017cy\u0142a, wzory post\u0119powania prawdopodobnie pozosta\u0142y takie same. Nie powinni\u015bmy si\u0119 zatem dziwi\u0107, gdy odkrywamy, \u017ce stoickie pogl\u0105dy odrodzi\u0142y si\u0119 dwa tysi\u0105ce lat po tym, jak zosta\u0142y sformu\u0142owane, a nast\u0119pnie zosta\u0142y przetworzone w zasady nowoczesnej psychologii\u201d \u2013 powiada Vernezze. Mo\u017cna doda\u0107, \u017ce to wa\u017cne, by zna\u0107 filozoficzne korzenie dziedziny, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zajmujemy, a kt\u00f3ra spotyka si\u0119 z wieloma niesprawiedliwymi zarzutami. A przy okazji, stoicyzm r\u00f3wnie\u017c by\u0142 ostro krytykowany przez konkuruj\u0105cych z nim filozof\u00f3w. To oni mi\u0119dzy innymi spowodowali wiele nieporozumie\u0144 na jego temat.<\/p>\n

Vernezze nie jest jedynym wsp\u00f3\u0142czesnym filozofem, kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 do renesansu stoicyzmu we wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Na polskim rynku ksi\u0119garskim znane s\u0105 tak\u017ce publikacje zmar\u0142ego w 2010 r. francuskiego filozofa, Pierre\u2019a Hadota: \u201eCzym jest staro\u017cytna filozofia?\u201d, \u201eFilozofia jako \u0107wiczenie duchowe\u201d i \u201eTwierdza wewn\u0119trzna. Wprowadzenie do Rozmy\u015bla\u0144<\/i> Marka Aureliusza\u201d. Hadot rozwiewa mylne pogl\u0105dy traktuj\u0105ce filozofi\u0119 staro\u017cytn\u0105 (i nie tylko) wy\u0142\u0105cznie jako spekulacj\u0119 intelektualn\u0105 i ukazuje j\u0105 jako spos\u00f3b \u017cycia, jako praktyk\u0119 dnia codziennego, jako \u0107wiczenie doskonalenia siebie.<\/p>\n

\"Pierre
Pierre Hadot<\/figcaption><\/figure>\n

Zobaczcie tylko ile pozycji na temat wsp\u00f3\u0142czesnego zastosowania stoicyzmu mo\u017cna znale\u017a\u0107 na ameryka\u0144skim Amazonie<\/a>.<\/p>\n

Niestety obecnie mamy niewiele czasu na to, by lepiej poznawa\u0107 filozofi\u0119, bogactwo duchowego pod\u0142o\u017ca, z kt\u00f3rego wyros\u0142a nasza cywilizacja i r\u00f3wnocze\u015bnie skarbnic\u0119 inspiracji pomocnych w poszukiwaniu odpowiedzi na pytania i wyzwania obecnych czas\u00f3w. Filozofia zajmuje si\u0119 tym, co uniwersalne, dlatego wiele jej odkry\u0107 jest aktualnych od tysi\u0105cleci. To wielka szkoda, \u017ce filozofi\u0119 traktuje si\u0119 cz\u0119sto z lekcewa\u017ceniem, jak w powiedzeniu \u201enie filozofuj, tylko r\u00f3b\u201d. Dla stoik\u00f3w filozofia by\u0142a swego rodzaju terapi\u0105, stylem \u017cycia, sposobem rozwi\u0105zywania problem\u00f3w. Uprawiaj\u0105c profesjonalne NLP, w du\u017cym stopniu jeste\u015bmy stoikami, nic o tym nie wiedz\u0105c. \u201eDon\u2019t worry, be stoic\u201d oraz teksty pokrewne pozwalaj\u0105 sta\u0107 si\u0119 tego bardziej \u015bwiadomym i dodaj\u0105 g\u0142\u0119bi naszej praktyce. Dlatego warto czerpa\u0107 z tego naszego antycznego dziedzictwa.<\/p>\n

Benedykt Krzysztof Peczko<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tak brzmi tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki wydanej przez \u201eCzarn\u0105 Owc\u0119\u201d, autor \u2013 Peter J. Vernezze, filozof ameryka\u0144ski. \u201eNie zamartwiaj si\u0119, sta\u0144 si\u0119 stoikiem\u201d. Tak jest t\u0142umaczony ten tytu\u0142 w ksi\u0105\u017cce, ale na ok\u0142adce pozostawiono oryginalny. Jest to parafraza s\u0142ynnego szlagieru \u201eDon\u2019t worry, be happy\u201d. Podtytu\u0142 ksi\u0105\u017cki \u2013 \u201eAntyczna m\u0105dro\u015b\u0107 na trudne czasy\u201d. A c\u00f3\u017c mo\u017ce nam zaoferowa\u0107…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":90,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[24,27,21,20,19,25],"class_list":["post-84","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lista-lektur","tag-antyczna-madrosc-na-trudne-czasy","tag-dont-worry-be-stoic","tag-peter-j-vernezze","tag-pierre-hadot","tag-stoicyzm","tag-wydawnictwo-czarna-owca"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=84"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":171,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84\/revisions\/171"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/90"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=84"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=84"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=84"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}