{"id":827,"date":"2022-03-13T15:44:03","date_gmt":"2022-03-13T15:44:03","guid":{"rendered":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/?p=827"},"modified":"2022-03-13T15:59:28","modified_gmt":"2022-03-13T15:59:28","slug":"nlp-w-pomocy-ofiarom-wojny-czesc-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/nlp-w-pomocy-ofiarom-wojny-czesc-1\/","title":{"rendered":"NLP w pomocy ofiarom wojny &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 1"},"content":{"rendered":"<p>W ostatnich tygodniach du\u017ca ilo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w naszego kraju zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w pomoc dla uchod\u017ac\u00f3w z Ukrainy, wykazuj\u0105c wysoki poziom empatii dla poszkodowanych i wra\u017cliwo\u015bci na ludzkie cierpienie. To napawa otuch\u0105 i r\u00f3wnocze\u015bnie wzbudza uznanie. Wygl\u0105da na to, \u017ce zaistnia\u0142a sytuacja kryzysowa obudzi\u0142a w nas najlepsze ludzkie odruchy i wydoby\u0142a u\u015bpione zasoby. Dociera do mnie wiele informacji z pierwszej r\u0119ki &#8211; od naszych absolwent\u00f3w, coach\u00f3w, psychoterapeut\u00f3w, trener\u00f3w, znajomych\u00a0 pracuj\u0105cych na rzecz ofiar wojny &#8211; o tym,\u00a0 jak wielkoduszna i r\u00f3wnocze\u015bnie sprawna jest organizacja przez wolontariuszy pomocy dla uchod\u017ac\u00f3w. Przedstawiciele r\u00f3\u017cnych profesji i po prostu tak zwani &#8222;zwykli ludzie&#8221; \u0142\u0105cz\u0105 swoje si\u0142y, a efekty cz\u0119sto przekraczaj\u0105 nawet mo\u017cliwo\u015bci instytucji pa\u0144stwowych. Tym samym zwyci\u0119\u017caj\u0105 warto\u015bci wy\u017csze, si\u0142y \u017cycia i g\u0142\u0119boki humanitaryzm, a zdrowie psychiczne bierze g\u00f3r\u0119 nad patologi\u0105 czas\u00f3w wojny.<\/p>\n<p>R\u00f3wnocze\u015bnie du\u017ca liczba os\u00f3b, kt\u00f3re nigdy wcze\u015bniej nie mia\u0142y do czynienia z tak wielk\u0105 skal\u0105 ludzkich dramat\u00f3w i nie wyst\u0119powa\u0142y w roli udzielaj\u0105cych wsparcia emocjonalnego (nie licz\u0105c materialnego), staje wobec zada\u0144, do kt\u00f3rych brakuje im odpowiedniego przygotowania. Oczywi\u015bcie nie jest potrzebne, ani nawet mo\u017cliwe, by wolontariusze nagle stali si\u0119 psychologami, terapeutami, specjalistami w zakresie interwencji kryzysowych. Niemniej znajomo\u015b\u0107 cho\u0107by podstawowych zasad i narz\u0119dzi komunikowania si\u0119, radzenia sobie z emocjami, z intensywnym stresem i zm\u0119czeniem, odzyskiwania wewn\u0119trznej r\u00f3wnowagi itp. jest w tym przypadku absolutnie niezb\u0119dna. Tym bardziej, \u017ce wielu wolontariuszy do\u015bwiadczy zapewne wt\u00f3rnych skutk\u00f3w wydarze\u0144, w kt\u00f3rych mniej czy bardziej bezpo\u015brednio uczestnicz\u0105.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-828\" src=\"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/360_F_434474008_kXxFaVcutRtiX26qkMy7TQ5bz0Hgid9I-700x350.jpg\" alt=\"\" width=\"700\" height=\"350\" srcset=\"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/360_F_434474008_kXxFaVcutRtiX26qkMy7TQ5bz0Hgid9I-700x350.jpg 700w, https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/360_F_434474008_kXxFaVcutRtiX26qkMy7TQ5bz0Hgid9I-300x150.jpg 300w, https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/360_F_434474008_kXxFaVcutRtiX26qkMy7TQ5bz0Hgid9I.jpg 720w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/p>\n<p>Te skutki to m.in. poczucie wyczerpania, a nawet wypalenia oraz tzw. &#8222;trauma zast\u0119pcza&#8221;, na kt\u00f3r\u0105 cierpi\u0105 osoby, kt\u00f3re nie do\u015bwiadczy\u0142y przemocy na sobie, ale s\u0105 \u015bwiadkami ludzkiej krzywdy oraz jej nast\u0119pstw. Zwykle trauma zast\u0119pcza wyst\u0119puje u policjant\u00f3w, stra\u017cak\u00f3w, s\u0142u\u017cb medycznych, pracownik\u00f3w pomocy spo\u0142ecznej, korespondent\u00f3w wojennych, dziennikarzy \u015bledczych, psychoterapeut\u00f3w itp. Wolontariusze nios\u0105cy pomoc uchod\u017acom, ludzie, kt\u00f3rzy na co dzie\u0144 mog\u0105 by\u0107 programistami, mened\u017cerami, ksi\u0119gowymi, sprzedawcami, przedsi\u0119biorcami itd. nagle znajduj\u0105 si\u0119 w ca\u0142kowicie nowej roli i zanurzaj\u0105 si\u0119 w \u015bwiecie, kt\u00f3ry wcze\u015bniej m\u00f3g\u0142 im by\u0107 znany jedynie z ksi\u0105\u017cek, film\u00f3w i medi\u00f3w. Ksi\u0105\u017ck\u0119 mo\u017cna od\u0142o\u017cy\u0107, przerwa\u0107 ogl\u0105danie filmu, mo\u017cna wy\u0142\u0105czy\u0107 telewizor lub komputer, ale gdy jest si\u0119 po\u015br\u00f3d rzeczywistych ofiar, w\u015br\u00f3d \u017cywych ludzi wraz z ich historiami, nie da si\u0119 ot tak przerwa\u0107 tej sytuacji. Wolontariusze nie s\u0105 w tym przypadku jedynie widzami, lecz zaanga\u017cowanymi aktorami w dziej\u0105cych si\u0119 na \u017cywo ludzkich dramatach.<\/p>\n<p>Co wi\u0119cej, swego rodzaju &#8222;trauma pochodna&#8221; mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 udzia\u0142em r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rzy wprawdzie nie wyst\u0119puj\u0105 w roli wolontariuszy, lecz s\u0105 poddani zalewowi informacji (cz\u0119sto sprzecznych), p\u0142yn\u0105cych z medi\u00f3w (tak\u017ce spo\u0142eczno\u015bciowych), oraz do\u015bwiadczaj\u0105 zagro\u017cenia wobec niepewnych dalszych los\u00f3w \u015bwiata, a tak\u017ce w\u0142asnej sytuacji bytowej (inflacja, wzrost cen, braki w zaopatrzeniu itp.). Takie osoby prze\u017cywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c czasem wewn\u0119trzne konflikty i rozdarcia (np. &#8222;powinienem pomaga\u0107, ale nie jestem got\u00f3w&#8221;), poczucie winy (&#8222;inni pomagaj\u0105, a ja co?&#8221;) oraz podobne negatywne stany. Swoista trauma jest zwi\u0105zana tak\u017ce z faktem, \u017ce oto \u015bwiat, kt\u00f3ry wydawa\u0142 si\u0119 stabilny i przewidywalny, rz\u0105dz\u0105cy si\u0119 cywilizowanymi zasadami i prawami, ukaza\u0142 swoje ca\u0142kiem inne oblicze, a iluzje na jego temat rozwia\u0142y si\u0119 jak para wodna. W wi\u0119kszo\u015bci pacyfistycznie nastawieni mieszka\u0144cy \u015bwiata zachodniego, w tym w Polsce, poczuli si\u0119 bezbronni wobec niszczycielskiej brutalno\u015bci i bezwzgl\u0119dno\u015bci jednego z najwi\u0119kszych kraj\u00f3w i prze\u017cywaj\u0105 obecnie silny szok. Coraz wi\u0119cej os\u00f3b wyra\u017ca r\u00f3wnie\u017c rozczarowanie i zaw\u00f3d w stosunku do zachodnich mocarstw, organizacji mi\u0119dzynarodowych i \u015bwiatowych przyw\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rzy nie byli w stanie zapobiec wojnie w Europie. Kt\u00f3rzy przegapili zagro\u017cenia i mimo swojej si\u0142y wp\u0142ywu dopu\u015bcili do tego, \u017ce sytuacja naszego kontynentu zosta\u0142a zdestabilizowana w spos\u00f3b podobny do pocz\u0105tk\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. A mo\u017ce zlekcewa\u017cyli sygna\u0142y ostrzegawcze? Mo\u017ce przed\u0142o\u017cyli pozorny &#8222;\u015bwi\u0119ty spok\u00f3j&#8221; i partykularne interesy nad dobro og\u00f3lnoludzkiej wsp\u00f3lnoty? W mojej pracy terapeutycznej i coachingowej ju\u017c nie raz spotyka\u0142em si\u0119 z takimi pytaniami i w\u0105tpliwo\u015bciami zg\u0142aszanymi przez klient\u00f3w. \u00a0Tak czy inaczej, wszyscy w jakim\u015b stopniu stali si\u0119 ofiarami wojny. Wa\u017cne jednak, by tej roli nie akceptowa\u0107, by tam, gdzie to tylko mo\u017cliwe, wzi\u0105\u0107 sprawy w swoje r\u0119ce i sta\u0107 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em wsparcia, tak\u017ce dla samych siebie.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-829 aligncenter\" src=\"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/\u672a\u547d\u540d\u8a2d\u8a08-27-1080x675-1-700x438.jpg\" alt=\"\" width=\"483\" height=\"302\" srcset=\"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/\u672a\u547d\u540d\u8a2d\u8a08-27-1080x675-1-700x438.jpg 700w, https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/\u672a\u547d\u540d\u8a2d\u8a08-27-1080x675-1-300x188.jpg 300w, https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/\u672a\u547d\u540d\u8a2d\u8a08-27-1080x675-1-768x480.jpg 768w, https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/\u672a\u547d\u540d\u8a2d\u8a08-27-1080x675-1-800x500.jpg 800w, https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/\u672a\u547d\u540d\u8a2d\u8a08-27-1080x675-1-482x300.jpg 482w, https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/\u672a\u547d\u540d\u8a2d\u8a08-27-1080x675-1.jpg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 483px) 100vw, 483px\" \/><\/p>\n<p>Czy jednak mamy do tego prawo, gdy &#8222;tam gin\u0105 ludzie&#8221;? Czy mo\u017cemy troszczy\u0107 si\u0119 o w\u0142asne sprawy, realizowa\u0107 w\u0142asne cele, rozwi\u0105zywa\u0107 swoje problemy, kt\u00f3re wobec skali zniszcze\u0144 wojennych wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 bez znaczenia? Mamy nie tylko prawo, ale wr\u0119cz obowi\u0105zek, poniewa\u017c pomaganie innym wymaga odpowiedniego uporz\u0105dkowania swoich spraw, zdrowia i higieny psychicznej. Mog\u0105 one chwilowo zosta\u0107 nadwyr\u0119\u017cone, ale gdyby zaniedbanie siebie trwa\u0142o zbyt d\u0142ugo, zagra\u017ca\u0142oby nam samym, a innych pozbawia\u0142o w efekcie naszego wsparcia lub co najmniej znacz\u0105co obni\u017ca\u0142o jego jako\u015b\u0107. Poza tym trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce linia naszego frontu przebiega tu, gdzie jeste\u015bmy. Poprzez dba\u0142o\u015b\u0107 o zachowanie w\u0142asnego zdrowia i r\u00f3wnowagi czynimy r\u00f3wnie\u017c zdrowszym \u015brodowisko wok\u00f3\u0142. W ten spos\u00f3b na naszym w\u0142asnym poletku dzia\u0142amy w kierunku przeciwnym do destrukcji wojennej. &#8222;Lekarzu, ulecz samego siebie&#8221; &#8211; mawia\u0142 Hipokrates.<\/p>\n<p>NLP dostarcza prostych narz\u0119dzi, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c w tym kontek\u015bcie mog\u0105 pos\u0142u\u017cy\u0107 jako &#8222;zestaw pierwszej pomocy&#8221; zar\u00f3wno dla innych, jak i dla samego czy samej siebie. Chodzi mi\u0119dzy innymi o metody osi\u0105gania szybkiej zmiany stanu wewn\u0119trznego oraz pozwalaj\u0105cych aktywowa\u0107 tzw. &#8222;wewn\u0119trzne zasoby&#8221;, swoje mocne strony, pozytywne stany i do\u015bwiadczenia, a tak\u017ce bardziej spokojne i zr\u00f3wnowa\u017cone spojrzenie na sytuacj\u0119.<\/p>\n<p>Wszyscy ludzie maj\u0105 liczne zasoby, cho\u0107 w du\u017cym stopniu s\u0105 one zapomniane lub nieu\u015bwiadomione. Podczas webinaru prowadzonego przez trenera NLP, Richarda Bolstada, w kt\u00f3rym ostatnio uczestniczy\u0142em, zwr\u00f3ci\u0142 on uwag\u0119, \u017ce wed\u0142ug danych szacunkowych a\u017c ok. 80% os\u00f3b przechodzi nawet skrajnie trudne sytuacje bez syndromu traumy i dobrze radz\u0105c sobie w nowych realiach. To oznacza, \u017ce osoby te posiadaj\u0105 wystarczaj\u0105co dobre oparcie w swoich mocnych stronach. A jak podkre\u015bla\u0142 Milton Erickson, najpot\u0119\u017cniejszym zasobem jest w\u0142a\u015bnie ta si\u0142a i integralno\u015b\u0107 wewn\u0119trzna, kt\u00f3ra pozwala prze\u017cy\u0107 najbardziej trudne chwile i nie zwariowa\u0107.<\/p>\n<p>Problemem jest wi\u0119c z regu\u0142y nie brak zasob\u00f3w, lecz brak do nich dost\u0119pu. Po drugie, nasze zasoby mog\u0105 by\u0107 rozproszone i nie po\u0142\u0105czone ze sob\u0105, a wiele sytuacji wymaga w\u0142a\u015bnie ich wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powania i r\u00f3wnoczesnej aktywacji ca\u0142ej ich grupy, a nie tylko pojedynczych. Na przyk\u0142ad kto\u015b mo\u017ce posiada\u0107 zdolno\u015bci organizacyjne w kontek\u015bcie organizacji uroczysto\u015bci rodzinnych, a umiej\u0119tno\u015b\u0107 kreatywnego znajdowania rozwi\u0105za\u0144 w kontek\u015bcie pracy nad realizacj\u0105 projekt\u00f3w zawodowych. Z kolei umiej\u0119tno\u015b\u0107 rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w jest dla niego czy dla niej dost\u0119pna w radzeniu sobie z k\u0142\u00f3tniami mi\u0119dzy dzie\u0107mi. Wyobra\u017amy sobie teraz, \u017ce osoba z naszego przyk\u0142adu mo\u017ce niejako na zawo\u0142anie i w tym samym czasie mie\u0107 dost\u0119p zar\u00f3wno do swoich umiej\u0119tno\u015bci organizacyjnych, kreatywnego my\u015blenia, jak i rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w &#8211; w dowolnej sytuacji. A mo\u017cna przecie\u017c do\u0142\u0105cza\u0107 do tych zasob\u00f3w jeszcze inne, jak podwy\u017cszon\u0105 motywacj\u0119, stan mobilizacji, koncentracji, ale tak\u017ce odpr\u0119\u017cenia, dobrego humoru, pozytywnej energii, zdrowego dystansu, odporno\u015bci psychicznej, pewno\u015bci siebie, rado\u015bci \u017cycia i niezliczone inne.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-831\" src=\"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/125852429-the-concept-of-the-study-of-the-psyche-the-woman-reaches-out-to-the-brain-with-the-sign-of-psycholog.jpg\" alt=\"\" width=\"450\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/125852429-the-concept-of-the-study-of-the-psyche-the-woman-reaches-out-to-the-brain-with-the-sign-of-psycholog.jpg 450w, https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/125852429-the-concept-of-the-study-of-the-psyche-the-woman-reaches-out-to-the-brain-with-the-sign-of-psycholog-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/p>\n<p><strong>Kolejno\u015b\u0107 pracy z wewn\u0119trznymi zasobami <\/strong>mo\u017ce by\u0107 nast\u0119puj\u0105ca:<\/p>\n<ol>\n<li>Sporz\u0105d\u017a list\u0119 swoich mocnych stron, umiej\u0119tno\u015bci i pozytywnych do\u015bwiadcze\u0144. T\u0119 list\u0119 mo\u017cesz wci\u0105\u017c wyd\u0142u\u017ca\u0107, gdy w miar\u0119 up\u0142ywu czasu Twoja nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 b\u0119dzie Ci przypomina\u0107 o kolejnych zasobach. Im wi\u0119cej ich wypisujesz, tym wi\u0119cej nast\u0119pnych si\u0119 ods\u0142ania&#8230;<\/li>\n<li>Wybierz z listy zas\u00f3b, do kt\u00f3rego dost\u0119p jest Ci obecnie szczeg\u00f3lnie potrzebny.<\/li>\n<li>Przypomnij sobie sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej do\u015bwiadczy\u0142a\u015b \/ do\u015bwiadczy\u0142e\u015b go szczeg\u00f3lnie intensywnie i jednoznacznie pozytywnie. Odtw\u00f3rz w pami\u0119ci szczeg\u00f3\u0142y tej sytuacji: kiedy to by\u0142o, gdzie, w jakich okoliczno\u015bciach, co rejestrowa\u0142y Twoje zmys\u0142y (obrazy, d\u017awi\u0119ki, odczucia w ciele, zapachy, smaki).<\/li>\n<li>W wyobra\u017ani, w kt\u00f3rej przecie\u017c wszystko jest mo\u017cliwe, przenie\u015b si\u0119 do tego do\u015bwiadczenia, jakby mia\u0142o ono miejsce tu i teraz. Daj sobie czas, by do\u015bwiadczy\u0107 tej sytuacji i swojego dost\u0119pu do obecnego w niej zasobu jak najpe\u0142niej, \u0142\u0105cznie z towarzysz\u0105cymi pozytywnymi emocjami, a nawet reakcjami fizjologicznymi.<\/li>\n<li>Wybierz wyzwalacz, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017cesz nast\u0119pnie w kr\u00f3tkiej chwili o\u017cywia\u0107 w sobie to do\u015bwiadczenie. Mo\u017ce to by\u0107 unikalny obraz, d\u017awi\u0119k, s\u0142owo, gest lub ich kombinacja, kt\u00f3ra staje si\u0119 dla Ciebie &#8222;kodem szybkiego dost\u0119pu&#8221;. Kluczem, otwieraj\u0105cym ponownie wybrane prze\u017cycie wraz z obecnym w nim zasobem. Mo\u017ce nim by\u0107 zachowany w pami\u0119ci widok ksi\u0119\u017cyca w pe\u0142ni wschodz\u0105cego nad polami, szelest li\u015bci na wietrze, ulubiony motyw muzyczny, postawa cia\u0142a po\u0142\u0105czona ze specjalnym sposobem oddychania, wspomnienie u\u015bmiechu bliskiej Ci osoby, czy cokolwiek innego.<\/li>\n<li>Powtarzaj powy\u017csze punkty tyle razy, ile potrzebujesz, by wytworzy\u0107 odpowiednio silne po\u0142\u0105czenie z wybranym zasobem oraz jego skojarzenie z przypisanym mu wyzwalaczem.<\/li>\n<li>Wypr\u00f3buj jak dzia\u0142a ustalone w ten spos\u00f3b zakotwiczenie mi\u0119dzy wyzwalaczem a po\u017c\u0105danym stanem (zasobem). W tym celu przez chwil\u0119 zajmij swoj\u0105 uwag\u0119 czym\u015b innym, jak plany na jutro, potrzebne zakupy, op\u0142ata rachunk\u00f3w itp. Nast\u0119pnie u\u017cyj wyzwalacza &#8211; przypomnij sobie obraz, d\u017awi\u0119k, wykonaj \u00f3w specjalny gest itp. &#8211; i obserwuj co si\u0119 b\u0119dzie dzia\u0142o. Je\u015bli w \u015blad za nim pojawiaj\u0105 si\u0119 pozytywne skojarzenia i do\u015bwiadczenia dotycz\u0105ce wybranej wcze\u015bniej sytuacji i powi\u0105zanego z ni\u0105 zasobu, to cel zosta\u0142 osi\u0105gni\u0119ty. Gdyby tak nie by\u0142o, wykonaj kolejne powt\u00f3rzenia tej procedury, dbaj\u0105c by podczas odtwarzania sytuacji zasobu coraz g\u0142\u0119biej wchodzi\u0107 w jego do\u015bwiadczenie. Mo\u017cesz tak\u017ce wybra\u0107 do tego \u0107wiczenia jeszcze bardziej pasuj\u0105c\u0105 sytuacj\u0119 \/ zdarzenie, w kt\u00f3rym Tw\u00f3j dost\u0119p do potrzebnego obecnie zasobu by\u0142 jeszcze \u0142atwiejszy, a samo do\u015bwiadczenie mocniejsze.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Pami\u0119taj przy tym, \u017ce ju\u017c samo skupianie si\u0119 na tym, co przyjemne i pozytywne, oraz regularne (przynajmniej kilkukrotnie w ci\u0105gu dnia) powracanie do tego w swojej pami\u0119ci i wyobra\u017ani, spe\u0142nia wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w procesie przestrajania Twoich proces\u00f3w neurologicznych. Zjawisko, kt\u00f3re w\u00f3wczas ma miejsce, neuropsycholog Rick Hanson okre\u015bla jako nasycanie m\u00f3zgu tym, co dobre. I to w sensie dos\u0142ownym, poniewa\u017c cia\u0142o migda\u0142owate wsp\u00f3\u0142odpowiedzialne za reakcj\u0119 stresu, skupianie si\u0119 na potencjalnych zagro\u017ceniach i negatywach, rozwija nowy nawyk przenoszenia do pami\u0119ci utajonej (nie\u015bwiadomej) i magazynowania w niej coraz wi\u0119kszej ilo\u015bci dozna\u0144 pozytywnych. A to tworzy nowy stan podstawowy, kt\u00f3ry potem ma tendencj\u0119 do samo-wzmacniania i samo-pog\u0142\u0119biania. Wobec takich zmian, r\u00f3wnie\u017c produkcja hormon\u00f3w stresu zostaje odpowiednio wyregulowana.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-830\" src=\"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/images-3.jpg\" alt=\"\" width=\"420\" height=\"235\" \/><\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie \u017caden opis nie zast\u0105pi praktycznego szkolenia, dlatego je\u015bli tylko mo\u017cemy, warto z takowego skorzysta\u0107. Niemniej w ramach samopomocy, gdy w dodatku czas nagli, r\u00f3bmy wszystko co si\u0119 da w ramach auto-pomocy, by nale\u017cycie o siebie zadba\u0107. W sytuacji gdy \u015bwiatowe wydarzenia obci\u0105\u017caj\u0105 praktycznie ka\u017cdego, a tak wielu ludzi anga\u017cuje si\u0119 w pomoc innym, r\u00f3wnie\u017c pomoc dla siebie samych staje si\u0119 wr\u0119cz konieczno\u015bci\u0105.<\/p>\n<p>Kontynuacja tego tematu ju\u017c za tydzie\u0144.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W ostatnich tygodniach du\u017ca ilo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w naszego kraju zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w pomoc dla uchod\u017ac\u00f3w z Ukrainy, wykazuj\u0105c wysoki poziom empatii dla poszkodowanych i wra\u017cliwo\u015bci na ludzkie cierpienie. To napawa otuch\u0105 i r\u00f3wnocze\u015bnie wzbudza uznanie. Wygl\u0105da na to, \u017ce zaistnia\u0142a sytuacja kryzysowa obudzi\u0142a w nas najlepsze ludzkie odruchy i wydoby\u0142a u\u015bpione zasoby. Dociera do mnie wiele&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":832,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[152,193],"tags":[212,211,208,210,209],"class_list":["post-827","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nlp-na-trudne-czasy","category-zdrowie-psychiczne","tag-autocoaching","tag-autoterapia","tag-nlp-w-czasach-wojny","tag-pomoc-uchodzcom","tag-trauma-zastepcza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/827","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=827"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/827\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":838,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/827\/revisions\/838"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/832"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}