{"id":552,"date":"2017-11-27T21:28:40","date_gmt":"2017-11-27T21:28:40","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.econlp.com\/?p=552"},"modified":"2017-11-27T21:28:52","modified_gmt":"2017-11-27T21:28:52","slug":"psychologia-samorealizacji-a-nlp-cz-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/psychologia-samorealizacji-a-nlp-cz-4\/","title":{"rendered":"Psychologia samorealizacji a NLP cz. 4"},"content":{"rendered":"

Samoaktualizacja a samo-transcendencja<\/strong><\/p>\n

Wielokrotnie spotyka\u0142em si\u0119 z zarzutem ze strony autor\u00f3w katolickich, \u017ce psychologia humanistyczna rozwija egocentryzm, \u017ce \u201ekr\u0119ci si\u0119\u201d wok\u00f3\u0142 ludzkiego Ja (ego), \u017ce deifikuje cz\u0142owieka (niejako czyni z niego b\u00f3stwo), a cz\u0142owiek jest wtedy stawiany \u201ena miejsce Pana Boga\u201d. Jednak taka krytyka najwyra\u017aniej wynika z braku zrozumienia w\u0142a\u015bciwego sensu poj\u0119cia \u201esamoaktualizacja\u201d.\u00a0 Wyja\u015bniaj\u0105c jego znaczenie, Maslow i kontynuatorzy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce urzeczywistnianie potencja\u0142u ludzkiego wymaga wysi\u0142ku, ci\u0105g\u0142ego porzucania swojej \u201estrefy komfortu\u201d, jak to si\u0119 dzi\u015b okre\u015bla i konfrontowania si\u0119 z nieznanym, kt\u00f3re czyha poza jej granicami.\u00a0 To za\u015b rodzi nie\u015bwiadomy op\u00f3r przed wyruszeniem w nieznane obszary swoich mo\u017cliwo\u015bci. Wygodny egocentryzm nakazywa\u0142by pozosta\u0107 tu, gdzie jeste\u015bmy, lecz si\u0142a rozwojowa motywuje do wykraczania poza ciasne poletko nawykowej egzystencji (motywacja typu B w uj\u0119ciu Maslowa).<\/p>\n

Z tego punktu widzenia samoaktualizacja jest przeciwie\u0144stwem egocentryzmu, wymaga odwagi i otwarto\u015bci. I to nie tylko w odniesieniu do jednego, czy drugiego wyzwania, lecz… no w\u0142a\u015bnie, ile czasu zajmuje samoaktualizacja?\u00a0\u00a0 – pyta Michael Hall.<\/p>\n

\"\"
L. Michael Hall wni\u00f3s\u0142 najwi\u0119kszy wk\u0142ad w wyja\u015bnienie wp\u0142ywu psychologii humanistycznej na powstanie i rozw\u00f3j NLP<\/figcaption><\/figure>\n

I w odpowiedzi przytacza pogl\u0105d Maslowa, \u017ce ok. 50 lat. Jest to wi\u0119c proces bardzo d\u0142ugofalowy i wymagaj\u0105cy. Maslow twierdzi\u0142 wr\u0119cz, \u017ce jego koncepcja odnosi si\u0119 do ludzi dojrza\u0142ych, a nawet starszych. Wyja\u015bnia\u0142, \u017ce m\u0142odzi ludzie s\u0105 poch\u0142oni\u0119ci aktywno\u015bciami typowymi dla swojego wieku, wiod\u0105 po\u015bpieszny tryb \u017cycia i nie maj\u0105 czasu ani gotowo\u015bci do budowania trwa\u0142ych i stabilnych zwi\u0105zk\u00f3w mi\u0142o\u015bci, do odkrywania swojego powo\u0142ania \u017cyciowego (misji), zajmowania si\u0119 swoim systemem warto\u015bci, brania pe\u0142nej odpowiedzialno\u015bci za swoje dramaty, b\u0142\u0119dy, osi\u0105gni\u0119cia i sukcesy, a tak\u017ce za innych ludzi. M\u0142odym brakuje cierpliwo\u015bci, integracji swojej \u201eciemnej\u201d strony, w pe\u0142ni rozwini\u0119tego wsp\u00f3\u0142czucia oraz og\u00f3lnie do\u015bwiadczenia \u017cyciowego. S\u0105 raczej zainteresowani dzia\u0142aniem, ni\u017c poszukiwaniem sensu. A wszystkie wymienione wy\u017cej czynniki, nieobecne w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w u m\u0142odych ludzi, s\u0105 zdaniem Maslowa kluczowe dla procesu samorealizacji. Dlatego rozr\u00f3\u017cnia\u0142 samoaktualizacj\u0119 w pe\u0142ni dojrza\u0142ych jednostek, oraz samorozw\u00f3j dokonuj\u0105cy si\u0119 w dowolnym wieku, tak\u017ce m\u0142odym, kt\u00f3ry prowadzi w stron\u0119 samourzeczywistnienia i przygotowuje dla niego grunt.<\/p>\n

Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce Maslow formu\u0142owa\u0142 swoje koncepcje w latach 60. – 70. ubieg\u0142ego wieku. Od tamtej pory wiele si\u0119 zmieni\u0142o i dzisiaj nawet m\u0142odzi ludzie, kt\u00f3rzy wcze\u015bnie si\u0119 usamodzielniaj\u0105, wcze\u015bnie realizuj\u0105 swoj\u0105 karier\u0119 i osi\u0105gaj\u0105 sukcesy, do\u015b\u0107 wcze\u015bnie r\u00f3wnie\u017c zaczynaj\u0105 poszukiwa\u0107 odpowiedzi na podstawowe pytania egzystencjalne (\u201epo co robi\u0119, to co robi\u0119?\u201d, \u201ejaki sens ma moje \u017cycie?\u201d, „jakie jest moje miejsce w \u015bwiecie?” itp.).<\/p>\n

Takie pytania s\u0142ysza\u0142em na przyk\u0142ad od ludzi w wieku 30 – 35 lat. I nie by\u0142y to tylko abstrakcyjne rozwa\u017cania, lecz zaanga\u017cowane poszukiwanie. Zatem mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce czytaj\u0105c Maslowa trzeba wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 zmiany kulturowe, spo\u0142eczne, technologiczne i inne, kt\u00f3re maj\u0105 istotny wp\u0142yw na \u201ebieg \u017cycia ludzkiego\u201d, jak to okre\u015bla\u0142a Charlotte B\u00fchler, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rczyni psychologii humanistycznej, kole\u017canka Maslowa i Rogersa. W ka\u017cdym razie, je\u015bli zauwa\u017cymy u siebie potrzeby i motywacje typu B ju\u017c w okresie m\u0142odo\u015bci, to na pewno nie warto ich odsuwa\u0107 \u201ena p\u00f3\u017aniej\u201d.<\/p>\n

\"\"
Charlotte B\u00fchler (z domu Ma\u0142achowski), po prawej jej m\u0105\u017c Karl (psycholog i lingwista), po lewej Abraham Maslow<\/figcaption><\/figure>\n

Wr\u00f3\u0107my jednak do pytania, czy samoaktualizacja \u201ekultywuje\u201d egoizm? Maslow odpowiada, \u017ce wszystkie samoaktulizuj\u0105ce si\u0119 jednostki, kt\u00f3re zosta\u0142y opisane w jego badaniach, by\u0142y zaanga\u017cowane w realizacj\u0119 z po\u015bwi\u0119ceniem swoich warto\u015bci i swojego powo\u0142ania. U poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b mog\u0142y wysuwa\u0107 si\u0119 na pierwszy plan takie dziedziny, jak prawo, sprawiedliwo\u015b\u0107, pi\u0119kno, prawda, dobro lub inne, kt\u00f3re stawa\u0142y si\u0119 dla nich si\u0142\u0105 motywuj\u0105c\u0105. \u00a0Maslow u\u017cywa\u0142 nawet okre\u015blenia \u201emetamotywacja\u201d, czyli motywacja, kt\u00f3ra opiera si\u0119 na d\u0105\u017ceniu do realizacji \u201emetapotrzeb\u201d (opartych na warto\u015bciach B, a nawet wykraczaj\u0105cych poza nie). \u201eSamoaktualizacja oznacza do\u015bwiadczanie w spos\u00f3b pe\u0142ny, wyra\u017any, bezinteresowny, z pe\u0142nym skupieniem i zaanga\u017cowaniem. (…) W takim momencie cz\u0142owiek jest w pe\u0142ni ludzki. (…) To jest chwila, gdy ja\u017a\u0144 urzeczywistnia sam\u0105 siebie\u201d – pisze Maslow [i]<\/a>. I dalej wyja\u015bnia, \u017ce samoaktualizacja nieod\u0142\u0105cznie wi\u0105\u017ce si\u0119 z odpowiedzialno\u015bci\u0105 za swoje wybory i dzia\u0142ania oraz za ich wp\u0142yw na innych. Samoaktualizacja, jak rozumiej\u0105 j\u0105 psychologowie humanistyczni, nie dokonuje si\u0119 przecie\u017c w izolacji od \u015bwiata, przynajmniej w kulturze Zachodu. Wr\u0119cz przeciwnie, relacje z lud\u017ami odgrywaj\u0105 tu kluczow\u0105 rol\u0119. Dlatego w latach 60 i 70. ubieg\u0142ego stulecia Ruch Potencja\u0142u Ludzkiego nadawa\u0142 szczeg\u00f3ln\u0105 wag\u0119 komunikacji, otwarto\u015bci, autentyczno\u015bci, blisko\u015bci, konstruktywnej ekspresji emocji (tak\u017ce tych trudnych) itd. Nie dziwi\u0105 zatem takie tytu\u0142y ksi\u0105\u017cek, jak np. \u201eUmiej\u0119tno\u015bci interpersonalne i samorealizacja\u201d (David W. Johnson, Warszawa: Polskie Towarzystwo Psychologiczne, 1985).<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"
David W. Johnson, ameryka\u0144ski psycholog spo\u0142eczny i psychoterapeuta, kt\u00f3ry podkre\u015bla\u0142 wp\u0142yw jako\u015bci relacji mi\u0119dzyludzkich na proces samourzeczywstnienia<\/figcaption><\/figure>\n

Rozbudowuj\u0105c swoj\u0105 koncepcj\u0119, Maslow wprowadzi\u0142 poj\u0119cie samo-transcendencji. \u201eTranscendencja odnosi si\u0119 do najwy\u017cszych, najbardziej rozleg\u0142ych lub holistycznych poziom\u00f3w ludzkiej \u015bwiadomo\u015bci, zachowania i relacji (…) do siebie, do innych znacz\u0105cych os\u00f3b, do ludzi w og\u00f3le, do innych gatunk\u00f3w, do natury i do wszech\u015bwiata\u201d – wyja\u015bnia Maslow[i]<\/strong><\/a>.<\/p>\n

Wed\u0142ug Maslowa samoaktualizacja prowadzi w ko\u0144cu do samotranscendencji, kt\u00f3ra jest nast\u0119pnym etapem na \u015bcie\u017cce samorealizuj\u0105cych si\u0119 jednostek, niejako \u201eprzed\u0142u\u017ceniem\u201d samorealizacji. Jego opis charakterystyki tego poziomu jest tak rozleg\u0142y, \u017ce trzeba by mu po\u015bwi\u0119ci\u0107 znacznie wi\u0119cej miejsca, dlatego streszcz\u0119 najwa\u017cniejsze punkty:<\/p>\n

    \n
  1. Transcendencja czasu charakteryzuje si\u0119 m.in. tym, \u017ce \u017cyj\u0105c w pe\u0142ni \u201etu i teraz\u201d, cz\u0142owiek odnajduje blisk\u0105 wi\u0119\u017a z dawnymi pokoleniami, nie tylko swoich przodk\u00f3w, ale te\u017c postaci historycznych, autor\u00f3w itp., kt\u00f3rzy go inspiruj\u0105 i s\u0105 dla niego wzorem. Tak\u0105 osob\u0119 obchodzi r\u00f3wnie\u017c przysz\u0142o\u015b\u0107 \u015bwiata i kolejnych generacji.<\/li>\n
  2. Transcendencja kultury oznacza, \u017ce czerpi\u0105c z dorobku w\u0142asnego kr\u0119gu kulturowego, jednostka jest otwarta na odmienne kultury oraz docenia ich unikalno\u015b\u0107 i osi\u0105gni\u0119cia.<\/li>\n
  3. Transcendencja w\u0142asnej przesz\u0142o\u015bci to z jednej strony \u015bwiadomo\u015b\u0107 swojej historii osobistej i dost\u0119p do wynikaj\u0105cego z niej zasobu do\u015bwiadcze\u0144, ale z drugiej – uwolnienie si\u0119, wyj\u015bcie poza narzucane przez ni\u0105 schematy i programy, jakby\u015bmy dzi\u015b powiedzieli.<\/li>\n
  4. Transcendencja ego, egoizmu i egocentryzmu oznacza wyj\u015bcie poza swoje jednostkowe pragnienia i impulsy, \u017cycie w harmonii z innymi, z otoczeniem, natur\u0105, wszech\u015bwiatem.<\/li>\n
  5. Transcendencja potrzeb ni\u017cszych na rzecz potrzeb typu B. Odnosi si\u0119 to tak\u017ce do przekraczania swoich sztywnych preferencji, nawyk\u00f3w, uzale\u017cnie\u0144 itp.<\/li>\n
  6. Transcendencja biegunowego my\u015blenia i spolaryzowanych ocen, typu sukces-pora\u017cka, cierpienie-przyjemno\u015b\u0107, my kontra oni, nasze kontra ich itd.<\/li>\n<\/ol>\n

    Dlatego niekt\u00f3rzy autorzy dodaj\u0105 do hierarchii potrzeb sformu\u0142owanej przez Maslowa jeszcze jeden poziom, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 ponad poziomem samoaktualizacji:<\/p>\n

     <\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    Mam nadziej\u0119, \u017ce powy\u017csze wyja\u015bnienia b\u0119d\u0105 pomocne w zrozumieniu sposobu, w jaki sam Maslow, jak te\u017c inni przedstawiciele psychologii humanistycznej naprawd\u0119 pojmowali ide\u0119 samoaktualizacji. Oraz \u017ce jest ona biegunowo odleg\u0142a od promowania egoizmu i postaw pokrewnych. I co najwa\u017cniejsze – \u017ce stanie si\u0119 ona jeszcze bardziej zach\u0119caj\u0105ca do wej\u015bcia na t\u0119 \u015bcie\u017ck\u0119. Wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek pilnie potrzebuje modeli i wskaz\u00f3wek, kt\u00f3re pozwol\u0105 mu opu\u015bci\u0107 \u201eko\u0142owrotek chomika\u201d, w kt\u00f3rym sp\u0119dza tak wiele czasu i u\u015bwiadomi\u0107 sobie perspektywy rozwoju, jakie na co dzie\u0144 s\u0105 zwykle przed nim zakryte. Rozwoju rozumianego zupe\u0142nie inaczej od tego, co sugeruj\u0105 stereotypy spo\u0142eczne, mody, presja otoczenia itp. Jedn\u0105 z takich u\u017cytecznych wskaz\u00f3wek jest w\u0142a\u015bnie koncepcja samoaktualizacji i samotranscendencji zaproponowana przez psychologi\u0119 humanistyczn\u0105.<\/p>\n

    [i]<\/a> Maslow A. (1993). The Farther Reaches of Human Nature<\/em>. London: Penguin,\u00a0 s. 44<\/p>\n

    [i]<\/a> Cyt. za: Garcia-Romeu A. (2010). Self-Transcendence As A Measurable Transpersonal Construct<\/em>. The Journal of Transpersonal Psychology, Vol. 42, No. 1, p. 26.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Samoaktualizacja a samo-transcendencja Wielokrotnie spotyka\u0142em si\u0119 z zarzutem ze strony autor\u00f3w katolickich, \u017ce psychologia humanistyczna rozwija egocentryzm, \u017ce \u201ekr\u0119ci si\u0119\u201d wok\u00f3\u0142 ludzkiego Ja (ego), \u017ce deifikuje cz\u0142owieka (niejako czyni z niego b\u00f3stwo), a cz\u0142owiek jest wtedy stawiany \u201ena miejsce Pana Boga\u201d. Jednak taka krytyka najwyra\u017aniej wynika z braku zrozumienia w\u0142a\u015bciwego sensu poj\u0119cia \u201esamoaktualizacja\u201d.\u00a0 Wyja\u015bniaj\u0105c jego…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-552","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/552","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=552"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/552\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":558,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/552\/revisions\/558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=552"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=552"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=552"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}