{"id":484,"date":"2017-05-09T09:30:17","date_gmt":"2017-05-09T09:30:17","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.econlp.com\/?p=484"},"modified":"2017-05-09T11:04:35","modified_gmt":"2017-05-09T11:04:35","slug":"czy-czujesz-sie-czlowiekiem-sukcesu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/czy-czujesz-sie-czlowiekiem-sukcesu\/","title":{"rendered":"Czy czujesz si\u0119 cz\u0142owiekiem sukcesu?"},"content":{"rendered":"

Nie staraj si\u0119 zosta\u0107 cz\u0142owiekiem sukcesu, lecz cz\u0142owiekiem warto\u015bciowym<\/span><\/i><\/p>\n

\u2013 Albert Einstein<\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0W dziedzinach zajmuj\u0105cych si\u0119 ludzkim poznaniem dominuje pogl\u0105d, \u017ce ka\u017cde poj\u0119cie stosowane przez dan\u0105 osob\u0119, posiada swoj\u0105 reprezentacj\u0119 zmys\u0142ow\u0105 \u2013 obraz, d\u017awi\u0119k, odczucie lub ich kombinacj\u0119. Im prostsze poj\u0119cie, tym bardziej konkretna jest jego reprezentacja. Np. s\u0142owo \u201e jab\u0142ko\u201d automatycznie przywo\u0142uje skojarzenie obrazowe, smakowe, zapachowe itd., kt\u00f3re ma bezpo\u015bredni zwi\u0105zek z do\u015bwiadczeniami, jakie zgromadzili\u015bmy na temat jab\u0142ek. \u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u00a0 \u00a0Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c poj\u0119cia abstrakcyjne, kt\u00f3re nie posiadaj\u0105 prostej zmys\u0142owej reprezentacji, odnosz\u0105cej si\u0119 bezpo\u015brednio do tego czy innego obiektu lub zjawiska w \u015bwiecie zewn\u0119trznym, w przeciwie\u0144stwie do tego, jak mogli\u015bmy to zrobi\u0107 w przyk\u0142adzie z jab\u0142kiem. Proces powstawania ich reprezentacji umys\u0142owych jest znacznie bardziej z\u0142o\u017cony. We\u017amy np. poj\u0119cie \u201esukces\u201d. Aby dziecko zrozumia\u0142o co to s\u0142owo znaczy, musi by\u0107 spe\u0142nionych wiele warunk\u00f3w. Przede wszystkim potrzebny jest odpowiedni <\/span>zestaw do\u015bwiadcze\u0144<\/b> zwi\u0105zanych z<\/b> okre\u015blonymi <\/span>w\u0142asnymi dzia\u0142aniami<\/b>, <\/span>wyborami<\/b>, <\/span>decyzjami<\/b> oraz <\/span>reakcjami<\/b> otoczenia<\/b> na nie. Na przyk\u0142ad Kasia, uczennica szko\u0142y podstawowej, sp\u0119dzi\u0142a kilka popo\u0142udni przygotowuj\u0105c si\u0119 do klas\u00f3wki z matematyki. Nie przepada za tym przedmiotem i nie uwa\u017ca siebie za szczeg\u00f3lnie uzdolnion\u0105 w tym kierunku, wi\u0119c wk\u0142ada wi\u0119cej wysi\u0142ku w przygotowania. Z klas\u00f3wki dostaje 3+. Gdy dowiaduj\u0105 si\u0119 o tym rodzice, wyra\u017caj\u0105 swoje zadowolenie, doceniaj\u0105 jej wysi\u0142ek i gratuluj\u0105 c\u00f3rce, tym bardziej, \u017ce wiedz\u0105, i\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 uczni\u00f3w z jej klasy w og\u00f3le nie zaliczy\u0142a tej pracy. \u201eNajwa\u017cniejsze to stara\u0107 si\u0119 i osi\u0105ga\u0107 wystarczaj\u0105co du\u017co\u201d \u2013 powiadaj\u0105. Podobne sytuacje, odnosz\u0105ce si\u0119 tak\u017ce do innych przedmiot\u00f3w, a nawet pozaszkolnych dziedzin, jak np. nauka jazdy na nartach, gry na gitarze itp., powtarzaj\u0105 si\u0119 wielokrotnie. Nawet, gdy Kasia dostaje z jakiej\u015b pracy ocen\u0119 niedostateczn\u0105, rodzice komentuj\u0105: \u201eNie zawsze si\u0119 udaje, to normalne. Nam te\u017c si\u0119 to zdarza\u0142o. Nast\u0119pnym razem przygotujesz si\u0119 lepiej i na pewno sobie poradzisz. Poza tym, opr\u00f3cz poziomu wiedzy stopie\u0144 zale\u017cy od wielu rzeczy \u2013 twojego samopoczucia, \u2018humoru\u2019 nauczyciela i innych. Wa\u017cne jest, \u017ceby\u015b si\u0119 uczy\u0142a dla siebie.\u201d<\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Agata, z tej samej klas\u00f3wki otrzyma\u0142a 4+ i znalaz\u0142a si\u0119 w czo\u0142\u00f3wce, poniewa\u017c by\u0142a tylko jedna wy\u017csza ocena, pi\u0105tka (to autentyczny przypadek). Gdy dowiedzieli si\u0119 o tym jej rodzice, zapytali \u2013 \u201eA dlaczego ty nie dosta\u0142a\u015b pi\u0105tki? Skoro twoja kole\u017canka mog\u0142a, to ty te\u017c. Nie starasz si\u0119!\u201d Agata odpowiada: \u201eUczy\u0142am si\u0119, i to du\u017co, sami widzieli\u015bcie, ale nie wysz\u0142o…\u201d \u2013 \u201eJakby\u015b si\u0119 porz\u0105dnie uczy\u0142a, to dosta\u0142aby\u015b pi\u0105tk\u0119.\u201d Sytuacje tego typu powtarzaj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto. Kiedy Agata jest oceniana na pi\u0105tk\u0119 z jednego przedmiotu, rodzice pomijaj\u0105 to milczeniem, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na to, \u017ce z innego ma \u201etylko\u201d czw\u00f3rk\u0119.<\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0Kasia zaczyna kojarzy\u0107 sobie poj\u0119cie \u201esukces\u201d z prac\u0105, wysi\u0142kiem i staraniami, kt\u00f3re wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej przynios\u0105 rezultaty. Sukces zaczyna by\u0107 dla niej r\u00f3wnoznaczny z ponawianiem pr\u00f3b, mimo przej\u015bciowych niepowodze\u0144. A wi\u0119c sama ju\u017c konsekwencja w d\u0105\u017ceniu do celu to dla niej sukces.<\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0Dla Agaty sukces oznacza co\u015b nierealnego, mglistego, niedo\u015bcig\u0142ego, co stale znajduje si\u0119 \u201eza horyzontem\u201d lub obok niej. Pozna\u0142em j\u0105, gdy by\u0142a doros\u0142\u0105 osob\u0105 z udan\u0105 karier\u0105 zawodow\u0105 (studia uko\u0144czone z wyr\u00f3\u017cnieniem), samodzieln\u0105 finansowo i materialnie, posiadaj\u0105c\u0105 przyjaci\u00f3\u0142, presti\u017c i lubian\u0105, ale… nieszcz\u0119\u015bliw\u0105 \u2013 z nisk\u0105 samoocen\u0105 i poczuciem, \u017ce sukces \u017cyciowy jest dla niej wci\u0105\u017c tak samo odleg\u0142y. Za\u015b wszelkie jej osi\u0105gni\u0119cia to „za ma\u0142o”.<\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0Te dwa przyk\u0142ady dobrze ilustruj\u0105, jak skomplikowany jest proces tworzenia przez jednostk\u0119 mentalnych reprezentacji tak og\u00f3lnych i niejednoznacznych poj\u0119\u0107, jak \u201esukces\u201d. Opr\u00f3cz wspomnianych wcze\u015bniej czynnik\u00f3w, do powstania owych reprezentacji niezb\u0119dny jest <\/span>kontekst spo\u0142eczny i sytuacyjny<\/b>. \u201eSukces\u201d musi by\u0107 umieszczony w jakich\u015b ramach, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 dokonanie jego oceny i pomocnych por\u00f3wna\u0144. Np. \u201eGdy postarasz si\u0119 jeszcze bardziej, ni\u017c teraz, przyniesie to lepsze efekty\u201d jest por\u00f3wnaniem dw\u00f3ch rodzaj\u00f3w dzia\u0142ania, oraz sprz\u0119\u017conych z nimi wynik\u00f3w – obecnych z przysz\u0142ymi. Albo \u201eCztery plus to za ma\u0142o, skoro kole\u017canka dosta\u0142a pi\u0105tk\u0119\u201d – to zdanie por\u00f3wnuje w\u0142asne osi\u0105gni\u0119cia z rezultatami innych (w tym przypadku na w\u0142asn\u0105 niekorzy\u015b\u0107). <\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u00a0\u00a0Aby wiedzie\u0107, jak rozumie\u0107 \u201esukces\u201d jednostka potrzebuje r\u00f3wnie\u017c jakich\u015b <\/span>kryteri\u00f3w, miernik\u00f3w<\/b>, kt\u00f3re s\u0105 bardziej konkretne od samego poj\u0119cia. Otoczenie uczy nas owych kryteri\u00f3w cz\u0119sto nie wprost. Dla Kasi, po pewnym czasie staje si\u0119 oczywiste, \u017ce w\u00f3wczas, gdy wytrwale do czego\u015b d\u0105\u017cy, gdy po\u015bwi\u0119ca sw\u00f3j czas i energi\u0119 na to d\u0105\u017cenie, \u017ce wykorzystuje swoje mo\u017cliwo\u015bci najlepiej, jak umie, to ko\u0144cowa ocena \u2013 jakkolwiek wa\u017cna \u2013 nabiera znaczenia drugorz\u0119dnego. Bowiem w samym \u00a0p r o c e s i e \u00a0swojej pracy zdobywa wiedz\u0119, umiej\u0119tno\u015bci i do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re s\u0105 dla niej najwa\u017cniejsze (w tym przypadku \u201edroga jest celem\u201d, jak g\u0142osi wschodnie powiedzenie). Zupe\u0142nie inaczej sprawa wygl\u0105da u Agaty. Nie jest wa\u017cne, \u017ce si\u0119 uczy, \u017ce umie, mo\u017ce nawet w wi\u0119kszym stopniu, ni\u017c jest jej to potrzebne. Najwi\u0119ksze znaczenie ma \u201estopie\u0144 w dzienniku\u201d. A nawet je\u015bli jest to najwy\u017csza ocena, to jeszcze niewiele znaczy, bo na pewno s\u0105 dziedziny, w kt\u00f3rych mo\u017ce by\u0107 lepsza… Streszczaj\u0105c, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce w przypadku Kasi kryterium sukcesu s\u0105 korzy\u015bci wynikaj\u0105ce z uczenia si\u0119 (wiedza, umiej\u0119tno\u015bci itp.), a w przypadku Agaty bycie \u201enajlepsz\u0105\u201d (w prze\u0142o\u017ceniu na zewn\u0119trzne oceny) i najlepiej we wszystkim, co jest oczywi\u015bcie nierealne i stanowi pu\u0142apk\u0119 perfekcjonizmu.<\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0Wyobra\u017amy sobie teraz te dwie osoby, kt\u00f3re zaczynaj\u0105 dyskutowa\u0107 ze sob\u0105, czym jest sukces. Czy \u0142atwo osi\u0105gn\u0105 porozumienie? By\u0142by to raczej proces d\u0142ugotrwa\u0142y i trudny. W przypadku ka\u017cdej z nich \u201esukces\u201d przywo\u0142uje diametralnie r\u00f3\u017cne skojarzenia. Kasia \u2013 \u015bwiadomie czy nie \u2013 widzi \u201eoczyma umys\u0142u\u201d np. u\u015bmiech i zadowolenie na twarzach rodzic\u00f3w, s\u0142yszy brzmienie ich g\u0142osu i wspieraj\u0105cych komentarzy, odczuwa w ciele okre\u015blone doznania i emocje, satysfakcj\u0119 z wielu przesz\u0142ych osi\u0105gni\u0119\u0107 itp. My\u015bl\u0105c o sukcesie, Agata odczuwa \u017cal, smutek, niepok\u00f3j, ucisk w klatce piersiowej i pojawiaj\u0105 si\u0119 po\u0142\u0105czone z nimi obrazy oraz g\u0142osy odnosz\u0105ce si\u0119 do licznych sytuacji, w kt\u00f3rych zabrak\u0142o docenienia przez rodzic\u00f3w jej wysi\u0142k\u00f3w \u2013 \u201ezwyk\u0142ej pochwa\u0142y\u201d, jak to okre\u015bli\u0142a.<\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0Docieramy tu do sedna sprawy, poniewa\u017c staje si\u0119 teraz oczywiste, \u017ce wewn\u0119trzne reprezentacje poj\u0119\u0107 tak og\u00f3lnych (albo jeszcze bardziej), jak \u201esukces\u201d, odnosz\u0105 si\u0119 nie do pojedynczego obiektu czy zjawiska, a nawet nie do wybranej, z\u0142o\u017conej sytuacji, lecz do ca\u0142ego ich zbioru. Reprezentacja tego rodzaju, to <\/span>wypadkowa <\/b>obejmuj\u0105cego nieraz ca\u0142e okresy \u017cycia zestawu sytuacji i zwi\u0105zanych z nimi prze\u017cy\u0107 oraz wynikaj\u0105cych z nich por\u00f3wna\u0144, wniosk\u00f3w, uog\u00f3lnie\u0144, emocji itp. oraz skojarzonych z nimi obraz\u00f3w, d\u017awi\u0119k\u00f3w dozna\u0144 cielesnych i \u2013 co bardzo wa\u017cne \u2013 <\/span>relacji i zwi\u0105zk\u00f3w<\/b> mi\u0119dzy nimi. I tak, jak w przypadku Kasi i Agaty, maj\u0105 one charakter bardzo indywidualny i subiektywny, niezale\u017cnie od definicji s\u0142ownikowych czy narzucanych przez mody i kultury (cho\u0107 oczywi\u015bcie nale\u017cy doceni\u0107 tak\u017ce ich si\u0142\u0119 wp\u0142ywu). Jak\u017ce odmienny charakter ma zatem zmys\u0142owa reprezentacja \u201ejab\u0142ka\u201d od reprezentacji \u201esukcesu\u201d. A gdy we\u017amiemy pod uwag\u0119 jeszcze mniej mierzalne poj\u0119cia, jak np. \u201eszcz\u0119\u015bcie\u201d, \u201espe\u0142nienie\u201d, „sprawiedliwo\u015b\u0107” itp., to ich reprezentacje w umy\u015ble b\u0119d\u0105 jeszcze bardziej z\u0142o\u017cone i og\u00f3lne zarazem. A tak\u017ce tym bardziej osobiste (znowu niezale\u017cnie od definicji s\u0142ownikowych).<\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Je\u015bli zatem nie czujesz si\u0119 jeszcze, lub niewystarczaj\u0105co, cz\u0142owiekiem sukcesu, sprawd\u017a swoj\u0105 reprezentacj\u0119 mentalno-emocjonaln\u0105 tego poj\u0119cia. Jakie kryteria osi\u0105gni\u0119cia sukcesu przyjmujesz? Czy s\u0105 to Twoje w\u0142asne kryteria, czy mo\u017ce pochodz\u0105 od innych os\u00f3b? Na ile s\u0105 \u201ena czasie\u201d, a w jakim stopniu wymagaj\u0105 uaktualnienia? Pomy\u015bl o tym, w jaki spos\u00f3b, w jakich okoliczno\u015bciach nadawa\u0142e\u015b\/nadawa\u0142a\u015b sens s\u0142owu \u201esukces\u201d. Co my\u015bla\u0142y na ten temat znacz\u0105ce dla ciebie osoby? Jakie by\u0142o (mo\u017ce nadal jest) ich nastawienie do sukcesu, do mo\u017cliwo\u015bci jego osi\u0105gni\u0119cia? Jakie miejsce w ich hierarchii warto\u015bci zajmuje sukces? Jak to wszystko mog\u0142o wp\u0142yn\u0105\u0107 na ciebie?<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u00a0 \u00a0Pomy\u015bl r\u00f3wnie\u017c o wypowiedzi Einsteina, wybranej jako motto do tego tekstu. Jest ona sformu\u0142owana niejako \u201epod pr\u0105d\u201d ameryka\u0144skiej pop-filozofii sukcesu. Einstein przypomina o tym, \u017ce \u017cycie w oparciu o swoje warto\u015bci samo w sobie jest warto\u015bci\u0105, a przez to \u017ar\u00f3d\u0142em satysfakcji. Natomiast usilne d\u0105\u017cenie do sukcesu mo\u017ce przeszkadza\u0107 w jego osi\u0105gni\u0119ciu. Kiedy\u015b zetkn\u0105\u0142em si\u0119 z poj\u0119ciem \u201enadmiarowego potencja\u0142u” w d\u0105\u017ceniu do realizacji celu. Oznacza ono, \u017ce je\u015bli komu\u015b za bardzo zale\u017cy, to mimowolnie si\u0119 napina i usztywnia, wywiera presj\u0119 na siebie i na otoczenie. I niechc\u0105cy sabotuje przez to sw\u00f3j sukces. <\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Znowu wi\u0119c najlepsza jest droga z\u0142otego \u015brodka. Tyle motywacji, stara\u0144 i wysi\u0142ku, ile trzeba, ale nie wi\u0119cej. Jak w przypadku biegaczy czy innych sportowc\u00f3w. Maksymalny wysi\u0142ek mi\u0119\u015bni bezpo\u015brednio zaanga\u017cowanych w bieg i r\u00f3wnoczesne rozlu\u017anienie pozosta\u0142ych oraz do\u015bwiadczanie rado\u015bci biegu zamiast martwienia si\u0119 \u201eczy b\u0119d\u0119 pierwszy(-a)\u201d. \u201eSukces to podr\u00f3\u017c, a nie dotarcie do miejsca przeznaczenia. Dzia\u0142anie jest cz\u0119sto wa\u017cniejsze, ni\u017c osi\u0105gni\u0119cie\u201d \u2013 powiedzia\u0142 Arthur Ashe (1943-1993), pierwszy afroameryka\u0144ski cz\u0142onek reprezentacji tenisist\u00f3w USA w rozgrywkach o Puchar Davisa. <\/span><\/p>\n

\u00a0 \u00a0Ashe wiedzia\u0142, o czym m\u00f3wi. Mia\u0142 chore serce, a jego leczenie opiera\u0142o si\u0119 m.in. na transfuzjach krwi. Podczas jednej z transfuzji zosta\u0142 zara\u017cony HIV i w efekcie zmar\u0142 na AIDS w wieku zaledwie 50 lat. Jednak zanim si\u0119 to sta\u0142o, cieszy\u0142 si\u0119 swoj\u0105 \u201epodr\u00f3\u017c\u0105\u201d i nie szcz\u0119dzi\u0142 wysi\u0142ku, by odby\u0107 j\u0105 najlepiej, jak si\u0119 da. Dzi\u0119ki temu, niejako przy okazji wygra\u0142 wiele turniej\u00f3w wielkoszlemowych i przeszed\u0142 do historii nie tylko sportu, ale tak\u017ce sta\u0142 si\u0119 wzorem ukazuj\u0105cym w\u0142a\u015bciw\u0105 motywacj\u0119, d\u0105\u017cenie do celu i w\u0142a\u015bciwy stosunek do kwestii sukcesu.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie staraj si\u0119 zosta\u0107 cz\u0142owiekiem sukcesu, lecz cz\u0142owiekiem warto\u015bciowym \u2013 Albert Einstein \u00a0 \u00a0W dziedzinach zajmuj\u0105cych si\u0119 ludzkim poznaniem dominuje pogl\u0105d, \u017ce ka\u017cde poj\u0119cie stosowane przez dan\u0105 osob\u0119, posiada swoj\u0105 reprezentacj\u0119 zmys\u0142ow\u0105 \u2013 obraz, d\u017awi\u0119k, odczucie lub ich kombinacj\u0119. Im prostsze poj\u0119cie, tym bardziej konkretna jest jego reprezentacja. Np. s\u0142owo \u201e jab\u0142ko\u201d automatycznie przywo\u0142uje skojarzenie…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":494,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[91,89,90,88],"class_list":["post-484","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nlp-w-praktyce","tag-ashe","tag-czlowiek-sukcesu","tag-einstein","tag-sukces"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/484","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=484"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/484\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":495,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/484\/revisions\/495"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/494"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}