{"id":329,"date":"2016-09-16T14:43:54","date_gmt":"2016-09-16T14:43:54","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.econlp.com\/?p=329"},"modified":"2017-02-17T23:22:37","modified_gmt":"2017-02-17T23:22:37","slug":"medytacja-uwaznosci-i-jej-wielorakie-zastosowania-cz-v","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/medytacja-uwaznosci-i-jej-wielorakie-zastosowania-cz-v\/","title":{"rendered":"Medytacja uwa\u017cno\u015bci i jej wielorakie zastosowania \u2014 cz. V"},"content":{"rendered":"

\u015arodek i cel medytacji to tak naprawd\u0119 jedno i to samo. Nie pr\u00f3bujemy dotrze\u0107 gdzie\u015b indziej, lecz pracujemy nad tym, by nasza obecno\u015b\u0107 tu, gdzie jeste\u015bmy, by\u0142a pe\u0142na. Nasze \u0107wiczenia \u2028z medytacji mog\u0105 z biegiem lat si\u0119 pog\u0142\u0119bi\u0107, ale tak naprawd\u0119 nie po to \u0107wiczymy. Nasza podr\u00f3\u017c do poprawy zdrowia to w rzeczywisto\u015bci naturalny post\u0119p. \u015awiadomo\u015b\u0107, zrozumienie oraz zdrowie dojrzewaj\u0105 samodzielnie, je\u015bli tylko skupiamy uwag\u0119 na danej chwili \u2028i pami\u0119tamy, \u017ce w \u017cyciu wa\u017cne s\u0105 tylko chwile.<\/p>\n

\u2014\u00a0John Kabat-Zinn<\/p><\/blockquote>\n

Poprzednia cz\u0119\u015b\u0107 omawia\u0142a medytacj\u0119 uwa\u017cno\u015bci w kontek\u015bcie praktyki formalnej, a wi\u0119c takiej, kt\u00f3ra wymaga wydzielonego miejsca i czasu, odpowiedniej postawy cia\u0142a i pod\u0105\u017ca za szczeg\u00f3\u0142owymi instrukcjami dotycz\u0105cymi sposobu oddychania, skupiania uwagi itd. \u2028Je\u015bli jednak poprzestaliby\u015bmy na opisie praktyki formalnej, \u0142atwo mo\u017cna by odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce medytacja to takie \u0107wiczenie czy rytua\u0142, kt\u00f3ry jest ca\u0142kowicie oderwany \u2028od wymog\u00f3w i reali\u00f3w codziennego \u017cycia. Ot, cz\u0142owiek raz na jaki\u015b czas siada do medytacji, troch\u0119 si\u0119 przy tym zrelaksuje i oderwie, albo i nie, po czym wraca do swojego „kieratu” spraw, obowi\u0105zk\u00f3w, zada\u0144, zmartwie\u0144 itp. Tak wi\u0119c medytacja i codzienne \u017cycie wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 ca\u0142kowicie r\u00f3\u017cnymi, oddzielonymi od siebie \u015bwiatami. Nie raz s\u0142ysza\u0142em od moich pacjent\u00f3w w terapii czy klient\u00f3w w coachingu, na koniec \u0107wiczenia uwa\u017cno\u015bci podczas sesji: „To ju\u017c? Szkoda! No tak, czas wraca\u0107 do rzeczywisto\u015bci.” A wi\u0119c w mapie \u015bwiata tych os\u00f3b rzeczywisto\u015b\u0107 to praca, obowi\u0105zki rodzinne, p\u0142acenie rachunk\u00f3w itp., ale medytacja rzeczywisto\u015bci\u0105 ju\u017c nie jest. I wed\u0142ug nich nie ma nic wsp\u00f3lnego z „prawdziwym” \u017cyciem. To jest dramat \u015bwiata Zachodu.
\nJaki zatem by\u0142by cel medytacji, je\u015bli mia\u0142aby ona ogranicza\u0107 si\u0119 do pojedynczych sesji, \u2028po kt\u00f3rych natychmiast o niej zapominamy i wracamy do codziennego, rozproszonego, a nawet chaotycznego i m\u0119cz\u0105cego stanu umys\u0142u ? Dobr\u0105 odpowiedzi\u0105 na to pytanie jest metafora, jak\u0105 kiedy\u015b us\u0142ysza\u0142em od nauczyciela medytacji transcendentalnej (TM), wywodz\u0105cej si\u0119 od Maharishiego Mahesh Yogi. Wprawdzie jest to inna forma medytacji, ni\u017c praktyka uwa\u017cno\u015bci znana w buddyzmie, ale sama metafora wydaje si\u0119 by\u0107 uniwersalnym opisem celu i sensu stosowania medytacji.<\/p>\n

Ot\u00f3\u017c w dawnych Indiach barwiono tkaniny w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: zamaczano tkanin\u0119 w naczyniu z barwnikiem, po czym wywieszano j\u0105 lub wyk\u0142adano na s\u0142o\u0144ce, aby wysch\u0142a. Poniewa\u017c temperatura w Indiach latem przekracza 40 st. C, to taki materia\u0142 nie tylko b\u0142yskawicznie wysycha\u0142, ale przy okazji traci\u0142 kolor, a tkanina wygl\u0105da\u0142a jak przed tym zabiegiem. Wtedy namaczano go znowu i ponownie wyk\u0142adano na s\u0142o\u0144ce. Efekt by\u0142 jak za pierwszym razem.<\/p>\n

\"Tradycyjny
Tradycyjny jeszcze dzi\u015b spos\u00f3b barwienia tkanin w Indiach<\/figcaption><\/figure>\n

Czynno\u015bci te powtarzano wielokrotnie, pozornie bez skutku, to znaczy materia\u0142 za ka\u017cdym razem by\u0142 „wypalany” przez indyjskie s\u0142o\u0144ce i wraca\u0142 do barwy wyj\u015bciowej. Jednak do\u015bwiadczeni rzemie\u015blnicy wiedzieli, \u017ce proces ten trzeba kontynuowa\u0107. Po odpowiednio wielu powt\u00f3rzeniach, wreszcie kolor wysuszonej tkaniny zaczyna\u0142 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od pocz\u0105tkowego. Po ka\u017cdym kolejnym namoczeniu i wysuszeniu stawa\u0142 si\u0119 coraz bardziej nasycony. Praca ko\u0144czy\u0142a si\u0119 wtedy, gdy barwa materia\u0142u po wysuszeniu nie r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 ju\u017c od tej po namoczeniu. Osi\u0105ga\u0142a wtedy maksimum intensywno\u015bci i nic nie by\u0142o w stanie usun\u0105\u0107 j\u0105 z tkaniny.<\/p>\n

Odnosz\u0105c t\u0119 metafor\u0119 do medytacji, \u0142atwo zrozumie\u0107, \u017ce na pocz\u0105tku praktyki nie wida\u0107 wyra\u017anych efekt\u00f3w. Po „namoczeniu” umys\u0142u przez 10-15 min. (czy nawet d\u0142u\u017cej) w stanie uwa\u017cno\u015bci, wszelkie jego \u015blady zostaj\u0105 \u0142atwo „wypalone” przez absorbuj\u0105ce nas sprawy, nawyki my\u015blenia i odczuwania itp. Po kolejnych sesjach nadal nie wida\u0107 r\u00f3\u017cnicy i \u0142atwo mo\u017cna si\u0119 zniech\u0119ci\u0107. Dlatego potrzebny jest posiadaj\u0105cy odpowiedni\u0105 wiedz\u0119 i do\u015bwiadczony nauczyciel medytacji, kt\u00f3ry udzieli nam niezb\u0119dnych wskaz\u00f3wek i wyja\u015bni spos\u00f3b dzia\u0142ania metody. W przypadku praktyki uwa\u017cno\u015bci nauczycielami s\u0105 obecnie nie tylko wschodni mistrzowie, ale r\u00f3wnie\u017c osoby, kt\u00f3re przesz\u0142y odpowiednie przeszkolenie np. w MBSR (mindfulness based stress reduction)<\/em> czy MBCT (mindfulness based cognitive therapy)<\/em> oraz inni. Kontynuuj\u0105c praktyk\u0119 zaczynamy w ko\u0144cu dostrzega\u0107 drobne r\u00f3\u017cnice w samopoczuciu, sposobie reagowania na sytuacje, w relacjach z lud\u017ami i w wielu innych kontekstach. Nawet je\u015bli reagujemy w dawny spos\u00f3b (np. rozdra\u017cnienie, niepok\u00f3j czy stany depresyjne), mo\u017cemy odkry\u0107, \u017ce po pierwsze mamy wi\u0119ksz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce te stany si\u0119 pojawiaj\u0105 i kiedy to si\u0119 dzieje, a po drugie \u0142atwiej budowa\u0107 dystans w stosunku do nich i odzyskiwa\u0107 stan r\u00f3wnowagi. Co wi\u0119cej, stany spokoju, rado\u015bci, harmonii staj\u0105 si\u0119 cz\u0119stsze i bardziej naturalne w naszej codzienno\u015bci.<\/p>\n

Chodzi o to, \u017ceby medytacyjna uwa\u017cno\u015b\u0107 by\u0142a dost\u0119pna nie tylko podczas sesji formalnej praktyki, lecz aby naturalnie i coraz d\u0142u\u017cej utrzymywa\u0142a si\u0119 tak\u017ce po ich zako\u0144czeniu. Oraz aby coraz \u0142atwiej by\u0142o j\u0105 odzyskiwa\u0107, gdy ulegnie rozproszeniu z powodu anga\u017cuj\u0105cych i wymagaj\u0105cych sytuacji. Do tego w\u0142a\u015bnie potrzebne jest regularne i konsekwentne „zanurzanie” umys\u0142u w barwniku uwa\u017cno\u015bci podczas sesji formalnej praktyki. Idea\u0142em jest osi\u0105gni\u0119cie takiego poziomu, gdy stan medytacyjnej uwa\u017cno\u015bci podczas sesji i pomi\u0119dzy nimi pozostaje taki sam. Na pocz\u0105tku wydaje si\u0119 to nieosi\u0105galne, dlatego nie warto stawia\u0107 sobie takiego „ambitnego” celu, a zamiast tego skupi\u0107 si\u0119 na jednej sesji na raz.
\nI tu w\u0142a\u015bnie z pomoc\u0105 przychodzi tzw. praktyka nieformalna. Od formalnej r\u00f3\u017cni si\u0119 tym, \u017ce mo\u017ce by\u0107 wykonywana w dowolnym miejscu i czasie, podczas wykonywania jakiejkolwiek czynno\u015bci lub gdy nic nie robimy, jak np. w czasie podr\u00f3\u017cy poci\u0105giem, autobusem, stoj\u0105c w korkach itp. Na pocz\u0105tek \u0142atwiej wybiera\u0107 proste i powtarzalne, a nawet monotonne czynno\u015bci, jak sprz\u0105tanie, zmywanie naczy\u0144, chodzenie itp.<\/p>\n

\"man-hand-car-black\"<\/p>\n

W takich przypadkach przedmiotem skupienia uwagi jest wykonywany ruch i ewentualnie zwi\u0105zane z nim doznania. Je\u015bli uwaga rozprasza si\u0119 lub odp\u0142ywa, je\u015bli pojawiaj\u0105 si\u0119 my\u015bli typu „jak ja tego nie lubi\u0119”, albo „mam jeszcze mn\u00f3stwo innych rzeczy do zrobienia” itp., po prostu ponownie kierujemy uwag\u0119 na ruch i doznania. Mo\u017cemy tak\u017ce skupia\u0107 uwag\u0119 (pasywnie) na widoku mopa czy szczotki, poruszaj\u0105cej si\u0119 w okre\u015blonym rytmie i po okre\u015blonym torze. Mo\u017cliwo\u015bci jest wiele, ale najwa\u017cniejsze, \u017ceby dostrzega\u0107 chwile rozproszenia i wraca\u0107 do g\u0142\u00f3wnego obiektu skupienia.
\nJe\u015bli znajdujemy si\u0119 w sytuacji, gdy przymusowo pozostajemy w bezruchu, jak podczas stania w korku lub gdy jeste\u015bmy pasa\u017cerem (poci\u0105g, tramwaj, samolot), mo\u017cemy skupia\u0107 si\u0119 na oddechu i\/lub na doznaniach cia\u0142a, podobnie jak w czasie praktyki formalnej. Je\u015bli jednak prowadzimy samoch\u00f3d lub obs\u0142ugujemy urz\u0105dzenia techniczne, ca\u0142a uwaga powinna by\u0107 skierowana na wykonywane dzia\u0142anie i na otoczenie (podczas kierowania pojazdem jest to droga przed nami oraz – peryferycznie – chodniki lub pobocza).
\nJak wi\u0119c widzimy, zasada praktyki pozostaje taka sama – mamy obiekt biernego skupienia uwagi i gdy tylko zauwa\u017camy jej odbieganie od tego obiektu, ponownie j\u0105 na niego nakierowujemy. Jak podkre\u015blaj\u0105 nauczyciele uwa\u017cno\u015bci, nie jest wa\u017cne ile rozpraszaj\u0105cych my\u015bli pojawia si\u0119 w g\u0142owie i nie warto stawia\u0107 sobie za cel opr\u00f3\u017cnienie umys\u0142u z wszelkich tre\u015bci (to jak zawracanie kijem Wis\u0142y). Post\u0119py w medytacji mierzy si\u0119 nie ilo\u015bci\u0105 my\u015bli i emocji, tylko zmian\u0105 stosunku do nich. Gdy u\u015bwiadamiamy sobie ich ulotn\u0105, nierzeczywist\u0105 natur\u0119, jak fatamorgany, jako\u015b\u0107 naszego \u017cycia zaczyna si\u0119 istotnie zmienia\u0107.<\/p>\n

\"07d615e0\"<\/p>\n

Zaleca si\u0119 \u0142\u0105czenie praktyki formalnej z nieformaln\u0105, poniewa\u017c dobrze si\u0119 one uzupe\u0142niaj\u0105. Gdy brakuje nam czasu na odr\u0119bne sesje, k\u0142adziemy wi\u0119kszy akcent na medytacj\u0119 nieformaln\u0105. Kiedy mamy wi\u0119cej wolnego czasu, mo\u017cemy zadba\u0107 o regularno\u015b\u0107 sesji formalnych. Warto do nich r\u00f3wnie\u017c powraca\u0107, gdy tylko zauwa\u017camy zwi\u0119kszaj\u0105ce si\u0119 trudno\u015bci w praktyce nieformalnej, bo np. zbyt wiele bod\u017ac\u00f3w nas rozprasza lub wykonuj\u0105c codzienne prace po prostu zapominamy o pracy z umys\u0142em w tym samym czasie. W takich sytuacjach praktyka formalna jest nieoceniona – pomaga nam wr\u00f3ci\u0107 do podstaw i wzmocni\u0107 zwi\u0105zane z ni\u0105 nawyki skupienia, obserwacji umys\u0142u itp. Pami\u0119tajmy, \u017ce sam Budda i niezliczeni inni mistrzowie medytowali ca\u0142ymi latami, zanim osi\u0105gn\u0119li trwa\u0142e efekty. Jak zwykle, tak i w tym przypadku warto modelowa\u0107 najlepszych.<\/p>\n

Benedykt Krzysztof Peczko<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015arodek i cel medytacji to tak naprawd\u0119 jedno i to samo. Nie pr\u00f3bujemy dotrze\u0107 gdzie\u015b indziej, lecz pracujemy nad tym, by nasza obecno\u015b\u0107 tu, gdzie jeste\u015bmy, by\u0142a pe\u0142na. Nasze \u0107wiczenia \u2028z medytacji mog\u0105 z biegiem lat si\u0119 pog\u0142\u0119bi\u0107, ale tak naprawd\u0119 nie po to \u0107wiczymy. Nasza podr\u00f3\u017c do poprawy zdrowia to w rzeczywisto\u015bci naturalny post\u0119p….<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":341,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[71,34],"tags":[73,72,14],"class_list":["post-329","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-medytacja-uwaznosci","category-nlp-w-praktyce","tag-medytacja","tag-mindfullness","tag-nlp"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/329","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=329"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/329\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":352,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/329\/revisions\/352"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=329"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=329"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/econlp.eu\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}